Rüşvet suçu, TCK'nın 'Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar' bölümünde düzenlenmiştir.
Görevinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması için kendisine, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye doğrudan ya da aracılar vasıtasıyla menfaat temin etmiş veya bu yolla menfaat sağlamış ise, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, yukarıdaki kurallara göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.
Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.
Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Bu suça ilişkin hükümler;
1- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
2- Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler,
3- Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar,
4- Kamu yararına çalışan dernekler,
5- Kooperatifler,
6- Halka açık anonim şirketler,
Adına hareket eden kişilere, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın, görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması amacıyla doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi; bu kişiler tarafından talep veya kabul edilmesi; bunlara aracılık edilmesi; bu ilişki dolayısıyla bir başkasına menfaat temin edilmesi halinde de uygulanır.
Bu suça ilişkin hükümler;
1- Yabancı bir devlette seçilmiş veya atanmış olan kamu görevlilerine,
2- Uluslararası veya uluslarüstü mahkemelerde ya da yabancı devlet mahkemelerinde görev yapan hâkimlere, jüri üyelerine veya diğer görevlilere,
3- Uluslararası veya uluslarüstü parlamento üyelerine,
4- Kamu kurumu ya da kamu işletmeleri de dahil olmak üzere, yabancı bir ülke için kamusal bir faaliyet yürüten kişilere,
5- Bir hukuki uyuşmazlığın çözümü amacıyla başvurulan tahkim usulü çerçevesinde görevlendirilen vatandaş veya yabancı hakemlere,
6- Uluslararası bir anlaşmaya dayalı olarak kurulan uluslararası veya uluslar üstü örgütlerin görevlilerine veya temsilcilerine,
Görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması ya da uluslararası ticari işlemler nedeniyle bir işin veya haksız bir yararın elde edilmesi yahut muhafazası amacıyla; doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi ya da bunlar tarafından talep veya kabul edilmesi halinde de uygulanır.
Rüşvet suçunun, yabancı veya uluslararası kamusal görev sahipleri ile ilgili olarak yurt dışında ve bir yabancı tarafından işlenmekle birlikte; Türkiye’nin, Türkiye’deki bir kamu kurumunun, Türk kanunlarına göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisinin veya herhangi bir Türk vatandaşının tarafı olduğu bir uyuşmazlık ya da bu kurum veya kişilerle ilgili bir işlemin yapılması veya yapılmaması için işlenmesi halinde, rüşvet veren, teklif veya vaat eden; rüşvet alan, talep eden, teklif veya vaadini kabul eden; bunlara aracılık eden; rüşvet ilişkisi dolayısıyla kendisine menfaat temin edilen kişiler hakkında, Türkiye’de bulundukları takdirde, resen soruşturma ve kovuşturma yapılır. (5237/Md.252)
Rüşvet suçunun işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. (5237/Md.253)
Etkin pişmanlık :
Rüşvet alan kişinin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makamlara aynen teslim etmesi halinde, hakkında rüşvet suçundan dolayı cezaya hükmolunmaz. Rüşvet alma konusunda başkasıyla anlaşan kamu görevlisinin durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce durumu yetkili makamlara haber vermesi halinde de hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmolunmaz.
Rüşvet veren veya bu konuda kamu görevlisiyle anlaşmaya varan kişinin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, pişmanlık duyarak durumdan yetkili makamları haberdar etmesi halinde, hakkında rüşvet suçundan dolayı cezaya hükmolunmaz.
Rüşvet suçuna iştirak eden diğer kişilerin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, pişmanlık duyarak durumdan yetkili makamları haberdar etmesi halinde, hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmolunmaz.
Etkin pişmanlık hükümleri yabancı kamu görevlilerine rüşvet veren kişilere uygulanmaz. (5237/Md.254)
> Konuyla ilgili olarak oluşturulan kanuna uygunluk kriterleri :1. Fail, görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kamu görevlisine veya göstereceği başka bir kişiye menfaat temin etmiş ya da kamu görevlisi olarak kendisi veya göstereceği başka bir kişi için menfaat kabul etmiş ise, rüşvet suçunun işlendiği kabul edilmiş olmalıdır. 2. Bu suç işlenmiş ise, faile dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası verilmiş olmalıdır. 3. Rüşvet verme veya rüşvet alma konusunda anlaşmaya varılmış ise, rüşvet suçu tamamlanmış gibi ceza verilmiş olmalıdır. 4. Kamu görevlisi rüşvet talebinde bulunmuş ancak bu talebi kabul edilmemiş ise, kendisine verilecek ceza yarı oranında indirilmiş olmalıdır. 5. Herhangi bir kişi kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunmuş ancak bu teklifi veya vaadi kabul edilmemiş ise, kendisine verilecek ceza yarı oranında indirilmiş olmalıdır. 6. Herhangi bir kişi rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık etmiş ise, bu suçun müşterek faili olarak cezalandırılmış olmalıdır. 7. Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi var ise, bu kişi rüşvet suçunun müşterek faili olarak cezalandırılmış olmalıdır. 8. Rüşvet alan, rüşvet talebinde bulunan veya rüşvet anlaşmasına katılan fail yargı görevi yapan bir kişi, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir ise, kendisine verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılmış olmalıdır. 9. Bu suçun faili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirket, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bünyesinde faaliyet icra eden vakıf, kamu yararına çalışan dernek, kooperatif veya halka açık anonim şirket adına hareket eden bir kişi ise, hakkında rüşvet suçuna ilişkin hükümler uygulanmış olmalıdır. 10. Bu suç, yabancı bir devlette seçilmiş veya atanmış olan kamu görevlilerine, uluslararası veya uluslarüstü mahkemelerde ya da yabancı devlet mahkemelerinde görev yapan hâkimlere, jüri üyelerine veya diğer görevlilere, uluslararası veya uluslarüstü parlamento üyelerine, kamu kurumu ya da kamu işletmeleri de dahil olmak üzere, yabancı bir ülke için kamusal bir faaliyet yürüten kişilere, bir hukuki uyuşmazlığın çözümü amacıyla başvurulan tahkim usulü çerçevesinde görevlendirilen vatandaş veya yabancı hakemlere, veya uluslararası bir anlaşmaya dayalı olarak kurulan uluslararası veya uluslar üstü örgütlerin görevlilerine veya temsilcilerine ilişkin olarak işlenmiş ise, rüşvet suçuna ilişkin hükümler uygulanmış olmalıdır. 11. Yabancı veya uluslararası kamusal görev sahipleriyle ilgili rüşvet suçu yurt dışında bir yabancı tarafından işlenmiş olmakla birlikte Türkiye'nin, Türkiye'deki bir kamu kurumunun, Türk hukukuna göre kurulmuş bir tüzel kişinin veya bir Türk vatandaşının taraf olduğu uyuşmazlık ya da işlemle ilgili ise ve ilgili kişiler Türkiye'de bulunuyor ise, haklarında bu suç nedeniyle resen soruşturma ve kovuşturma yapılmış olmalıdır. 12. Bu suçun işlenmesi sonucunda herhangi bir tüzel kişi yararına haksız menfaat sağlanmış ise, o tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine karar verilmiş olmalıdır. 13. Rüşvet alan kişi durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makamlara aynen teslim etmiş ise, rüşvet alma suçundan dolayı kendisine ceza verilmemiş olmalıdır. 14. Rüşvet alma konusunda başkasıyla anlaşan kamu görevlisi durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce durumu yetkili makamlara bildirmiş ise, rüşvet alma suçundan dolayı kendisine ceza verilmemiş olmalıdır. 15. Rüşvet veren veya rüşvet verme konusunda kamu görevlisiyle anlaşmaya varan kişi durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak durumu yetkili makamlara bildirmiş ise, rüşvet verme suçundan dolayı kendisine ceza verilmemiş olmalıdır. 16. Rüşvet suçuna iştirak eden kişi durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak durumu yetkili makamlara bildirmiş ise, rüşvet suçundan dolayı kendisine ceza verilmemiş olmalıdır. 17. Yabancı kamu görevlisine rüşvet verme fiili işlenmiş ise, fail hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanmamış olmalıdır. Dilerseniz bu konudaki uygulamayı denetleyebilirsiniz. > Denetim Formu