İnsan üzerinde deney suçu, TCK'nın 'Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar' bölümünde düzenlenmiştir.
İnsan üzerinde bilimsel bir deney yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
İnsan üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deneyin ceza sorumluluğunu gerektirmemesi için;
1- Deneyle ilgili olarak yetkili kurul veya makamlardan gerekli iznin alınmış olması,
2- Deneyin öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış olması,
3- İnsan dışı deney ortamında veya hayvanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel verilerin, varılmak istenen hedefe ulaşmak açısından bunların insan üzerinde de yapılmasını gerekli kılması,
4- Deneyin, insan sağlığı üzerinde öngörülebilir zararlı ve kalıcı bir etki bırakmaması,
5- Deney sırasında kişiye insan onuruyla bağdaşmayacak ölçüde acı verici yöntemlerin uygulanmaması,
6- Deneyle varılmak istenen amacın, bunun kişiye yüklediği külfete ve kişinin sağlığı üzerindeki tehlikeye göre daha ağır basması,
7- Deneyin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayalı olarak açıklanan rızanın yazılı olması ve herhangi bir menfaat teminine bağlı bulunmaması,
gerekir.
Çocuklar üzerinde bilimsel deneyin ceza sorumluluğunu gerektirmemesi için yukarıda aranan koşulların yanı sıra;
1- Yapılan deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel verilerin, varılmak istenen hedefe ulaşmak açısından bunların çocuklar üzerinde de yapılmasını gerekli kılması,
2- Rıza açıklama yeteneğine sahip çocuğun kendi rızasının yanı sıra ana ve babasının veya vasisinin yazılı muvafakatinin de alınması,
3- Deneyle ilgili izin verecek yetkili kurullarda çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanının bulunması,
gerekir.
Hasta olan insan üzerinde rıza olmaksızın tedavi amaçlı denemede bulunan kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bilinen tıbbi müdahale yöntemlerinin uygulanmasının sonuç vermeyeceğinin anlaşılması üzerine, kişi üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel yöntemlere uygun tedavi amaçlı deneme, ceza sorumluluğunu gerektirmez.
Açıklanan rızanın, denemenin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayalı olarak yazılı olması ve tedavinin uzman hekim tarafından bir hastane ortamında yapılması gerekir.
Bu suçun işlenmesi sonucunda mağdurun yaralanması veya ölmesi halinde, kasten yaralama veya kasten öldürme suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. (5237/Md.90)
> Konuyla ilgili olarak oluşturulan kanuna uygunluk kriterleri :1. Fail insan üzerinde bilimsel bir deney yapmış ise, bu suçun işlendiği kabul edilmiş olmalıdır. 2. Bu suç işlenmiş ise, faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmiş olmalıdır. 3. İnsan üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deneyle ilgili olarak yetkili kurul veya makamlardan gerekli izin alınmış, deney öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış, bu deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel veriler deneyin insan üzerinde de yapılmasını gerekli kılmış, deney insan sağlığı üzerinde öngörülebilir zararlı ve kalıcı bir etki bırakmamış, deney sırasında kişiye insan onuruyla bağdaşmayacak ölçüde acı verici yöntemler uygulanmamış, deneyle varılmak istenen amaç kişinin yüklendiği külfet ve sağlığı üzerindeki tehlikeden daha ağır basmış ve deneye ilişkin rıza yeterli bilgilendirmeye dayanılarak yazılı olarak açıklanmış ve herhangi bir menfaat teminine bağlı bulunmamış ise, insan üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deney ceza sorumluluğu gerektirmemiş olmalıdır. 4. Çocuklar üzerinde yapılan bilimsel deneyde, insan üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deneyin ceza sorumluluğu gerektirmemesi için aranan koşullara ilaveten, yapılan deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel veriler çocuklar üzerinde de yapılmasını gerekli kılmış, rıza açıklama yeteneğine sahip çocuğun kendi rızası ile ana ve babasının veya vasisinin yazılı muvafakati alınmış ve deneyle ilgili izin verecek yetkili kurullarda çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı bulunmuş ise, çocuklar üzerinde yapılan bilimsel deney ceza sorumluluğu gerektirmemiş olmalıdır. 5. Bu suç hasta olan insan üzerinde rıza olmaksızın tedavi amaçlı denemede bulunmak suretiyle işlenmiş ise, faile bir yıla kadar hapis cezası verilmiş olmalıdır. 6. Bilinen tıbbi müdahale yöntemlerinin uygulanmasının sonuç vermeyeceği anlaşılmış olan bir hasta üzerinde rızaya dayalı olarak ve bilimsel yöntemlere uygun şekilde tedavi amaçlı deneme yapılmış, bu rıza denemenin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayanılarak yazılı olarak açıklanmış ve uygulama uzman hekim tarafından hastane ortamında yapılmış ise, hasta üzerinde yapılan rızaya dayalı bilimsel deney ceza sorumluluğu gerektirmemiş olmalıdır. 7. Bu suçun işlenmesi sonucunda mağdur yaralanmış ise, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanmış olmalıdır. 8. Bu suçun işlenmesi sonucunda mağdur ölmüş ise, kasten öldürme suçuna ilişkin hükümler uygulanmış olmalıdır. 9. Bu suç bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmiş ise, tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine karar verilmiş olmalıdır. Dilerseniz bu konudaki uygulamayı denetleyebilirsiniz. > Denetim Formu