Gerekli görülen hallerde, derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları İçişleri Bakanı veya mülkî idare amiri tarafından kamu görevlilerine denetletilebilir. Bu denetimlerin, yapılacak risk değerlendirmelerine göre üç yılı geçmeyecek şekilde her yıl yapılması esastır. Bu denetimlerde kolluk kuvveti mensupları görevlendirilemez. İçişleri Bakanlığı ve mülkî idare amirlerinin yapacağı denetimler mesai saatleri içerisinde yapılır. Bu denetimler en az yirmidört saat önce derneklere bildirilir. İçişleri Bakanlığı mülkiye müfettişleri ve dernekler denetçileri hariç, denetimlerde görevlendirilecek kamu görevlilerine verilecek ücretin tutarı İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte tespit olunur ve İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Denetim sırasında görevli memurlar tarafından istenecek her türlü bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur.
Denetim ile görevlendirilenler, kamu kurum ve kuruluşlarından, bankalar dâhil gerçek ve tüzel kişilerden denetim görevi kapsamına giren hususla sınırlı olarak ilgili bilgi ve belgeyi isteme yetkisine sahiptir. Talepte bulunulanlar özel kanunlarda yazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belge vermekten kaçınamazlar.
Denetim sırasında, uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren durumlarda İçişleri Bakanlığı, valilikler ve kaymakamlıklar tarafından bilirkişi görevlendirilebilir. Bilirkişiye verilecek ücretin tutarı İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte tespit olunur ve bu ücret İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Denetim sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi hâlinde, mülkî idare amiri durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe bildirir. (5253/Md.19)
> Konuyla ilgili olarak oluşturulan kanuna uygunluk kriterleri :1. Dernek; gerekli görülen hallerde, İçişleri Bakanı veya mülkî idare amiri tarafından kamu görevlilerine denetletilmiş olmalıdır. 2. Derneğin denetimi sırasında, tüzüğünde gösterilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediği, defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadığı incelenmiş olmalıdır. 3. Dernek denetiminin her yıl yapılmasına özen gösterilmiş ve denetim aralarının en fazla üç yıl olmasına dikkat edilmiş olmalıdır. 4. Dernek denetiminde kolluk kuvveti mensupları görevlendirilmemiş olmalıdır. 5. Dernek denetimi mesai saatleri içerisinde yapılmış olmalıdır. 6. Derneğin denetleneceği, en az yirmidört saat önce bildirilmiş olmalıdır. 7. Derneğin denetimi sırasında, görevli memurlar tarafından istenecek her türlü bilgi, belge ve kayıtlar, dernek yetkililerince gösterilmiş veya verilmiş olmalıdır. 8. Derneğin denetimi sırasında, görevli memurların yönetim yerlerine, müesseselere ve eklentilerine girme istekleri dernek yetkililerince yerine getirilmiş olmalıdır. 9. Derneğin denetimi ile görevlendirilenlerin, kamu kurum ve kuruluşlarından, bankalar dâhil gerçek ve tüzel kişilerden, denetim görevi kapsamına giren hususlarla sınırlı olarak bilgi ve belge istemesine imkân sağlanmış olmalıdır. 10. Derneğin denetimi sırasında, uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren durumlarda, İçişleri Bakanlığı veya ilgili valilik ya da kaymakamlık tarafından bilirkişi görevlendirilmesine imkân sağlanmış olmalıdır. 11. Derneğin denetimi sırasında bilirkişi görevlendirilmiş ise, kendisine İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanan ve İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte kararlaştırılan bir ücret ödenmiş olmalıdır. 12. Derneğin denetiminde mülkiye müfettişi ve dernek denetçisi dışında bir kamu görevlisi görevlendirilmiş ise, bunlara İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanan ve İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte kararlaştırılan bir ücret ödenmiş olmalıdır. 13. Derneğin denetimi sırasında suç teşkil eden fiiller tespit edilmiş ise, mülkî idare amiri durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe bildirmiş olmalıdır. Dilerseniz bu konudaki uygulamayı denetleyebilirsiniz. > Denetim Formu